فیلم و سیاسەت

دیمەنێک لە فیلمی "رێگا" بەرهەمی سینەماکاری کورد "یەڵماز گونای"
Jamshid Bahrami

فیلم و سیاسەت
تێبینی‌گەلێک سەبارەت بە فیلمی سیاسی
و:جەمشید بەهرامی

 ئایا پانتایی هونەر و پانتایی سیاسەت، دوو پانتایی جیاواز و لە یەک جودایە؟ لەوانەیە ئەم بابەتە پێویستی بە لێکدانەوەیەکی ئەوتۆ نەبێت چونکوو هونەرمەندیش وەک دیتران خاوەنی روانگەیەکی سیاسییە یان بە لێکدانەوەیەکی روونتر دەتوانین ئاماژە بکەین کە هونەرمەندیش لە وێنەی هەر تاکێکی دیکەی کۆمەڵگا بە ناچار بەرەو رووی ئەم چەمکە دەبێتەوە.

کەڵک وەرگرتن یان کەڵک وەرنەگرتن لە مافی دەنگدان، رواڵەتێکی ئاسایی دەبەخشێتە هەڵوێستی سیاسی هەر تاکێکی کۆمەڵگا و ئەم بەرەو روو بوونەوەیە دەکاتە هەڵوێستێکی ئاسایی، لە لایەکی دیکەشەوە لە روانگەی ئایینی و نیشتمانیەوە جگە لە ماف، هەڵوێست لە هەمبەر داهاتووی سیاسی کۆمەڵگا و دەسەڵاتدا بۆ هەر تاکێک دەبێتە ئەرک.
بەم پێیە دەتوانین بڵێین لە هەر حاڵەتێکدا هونەرمەند خاوەنی هەڵوێستێکی سیاسییە و ئەمە دەتوانێت لەگەڵ هونەرمەند بوونی ئەودا هیچ دژایەتیەکی نەبێت. حاشا کردن لەم چەمکە لە لایەن هەر کەسێکەوە بریتیە لە خۆ دزینەوە لە مافی خود و لەوەش گرنگتر خودزینەوە لە ئەرکێکی ئایینی یان نیشتمانی.

ئەمەی کە هونەرمەند تا چ رادەیەک دەتوانێت پێوەندی لەگەڵ سیاسەت‌دا هەبێت، باسێکی کێشماکێش خولقێنە و ناکرێت حاشای لێبکرێت کە رێدۆزی  دوور کەوتنەوە و هەڵاتن لە سیاسەت لە پانتایی هونەردا - بەتایبەت لە لایەن هونەرمەندانی ئەم ناوچەیە – پارێزەران و لایەنگرانی زۆری هەیە. هەنووکە باسەکە سەبارەت بە رەوایی بەخشین یان حاشا کردن لەم هەڵوێستە و چۆنیەتی ئەم هەڵوێستەیە. ئەمەی کە بەرهەمی هونەری لە ژێر کاریگەری دۆخی مێژوویی‌دا دەبێت، بنەمایەکە کە لە پانتایی بیرۆکەی رەخنەییدا دەکرێت بەرگری لێبکرێت. (بۆ درێژەی بابەت لیرە کرتە بکە)

"فیلمی سیاسی"

Jamsid Bahrami

"فیلمی سیاسی"
لە سەردەمی هاوچەرخدا فیلمسازی سیاسی بە چ  مانایەکە؟

دیمێتری ویلنسکی١
و:جەمشید بەهرامی

پرسیارە کۆنەکان

ژان لاک گۆدار سەردەمێک بانگەشەی ئەوەی کردبوو کە چیتر چێکردنی فیلمە سیاسییەکان بەس نییە بەڵکوو دەبێت فیلمەکان بە شێوازێکی سیاسی چێبکرێن. هەموو ئەو کەسانەی کە جوانیناسی و زانستی سیاسی و ئابوری بە خولقێنەری پیوەندییە حەیاتییەکان دەزانن، لە سەر ئەم بڕوایەن کە، هونەر دەتوانێت بە هێزێکی تایبەتەوە، گرنگترین چەمکە کۆمەڵایەتییەکان نیشان بدات.
مێژوو، شوێنی پێکدادانی گرووپگەلێکی جیاوازە کە نەک لە مافی رادەربڕینی خۆیان بەڵکوو لە روانگەکانیان سەبارەت بە داهاتوو بەرگری دەکەن.
ئەگەر بمانەوێ لەم سەردەمەدا ئەم پرۆژە سیاسییە درێژە پێبدەین دەبێت لە سەرەتاوە ئەم پرسیارە کۆنە گەڵاڵە بکەینەوە:
چ کەسێک سووژەی درێژەپێدەر و زانستی مێژووییە؟ و دەبێت ئامرازەکانی ئەم وەڵامە کۆنە ئاشکرا بکەین: خودی چینی زەحمەکیش ستەملێکراو(بنیامین).
هونەری سیاسی هاوچەرخ تێدەکۆشێت کە لەگەڵ لیکۆڵینەوەی ئەم سووژەیە هاوئاهەنگ بێت نەک لەگەڵ سووژەی ئوستوورەیی رووداوە مێژووییە کۆنەکان. درووست هەر وەک ناوەڕاستەکانی سەدەی نۆزدەهەم - جارێکی دیکە بۆ دەربڕینی ئەمەی کە ئەم سووژەیە وەک چی وایە - لە ژێر زەخت داین.
سەرەڕای ئەمانە، ئەمڕۆکە دەبێت ئێمە لە وەفادار بوون بەو وەڵامە کۆنە بدوێین. ئەم پێشهاتە بەم مانەیە نییە کە فیلمسازان،رۆشنبیران و هونەرمەندان بە تایبەت دەبێت بە رەوتی دژە کاپیتالیستی هەنووکە بڕوایان بێت بەڵکوو ئەوان دەبێت بڕوایان بە دۆخی سۆبژکتیڤ بێت( دۆخێک کە بووە هۆی سەرهەڵدانی ئەم رەوتە).
لەم دۆخەدایە کە دەتوانین دان بەوەدا بنێین کە فیلمسازی بە شێوەیەکی سیاسی بە مانای تێکۆشان لە راستای وەسفی پەیوەستەیی راستەقینەدایە(لە درێژەدان بە ئاڵ و گۆڕدا) بە شێوازێکی مێژوویی.(بۆ درێژەی بابەت لێرە کرتە بکە)