‏نمایش پست‌ها با برچسب چه‌مکه‌ سینه‌ماییه‌کان. نمایش همه پست‌ها
‏نمایش پست‌ها با برچسب چه‌مکه‌ سینه‌ماییه‌کان. نمایش همه پست‌ها

۱۳۹۳/۱۲/۰۸

چه‌مکه‌ نوێیه‌کانی سینه‌ما


چه‌مکه‌ نوێیه‌کانی سینه‌ما
و: جه‌مشید به‌هرامی

هاوکات له‌گه‌ڵ گۆڕان له‌ سینه‌مادا، چه‌مک و ئه‌ندێشه‌ پێوه‌ندیداره‌کان به‌ ره‌خنه‌ و شرۆڤه‌ی سینه‌ماش تووشی گۆڕان بووه‌؛ له‌ دوو ده‌یه‌ی 1960 و 1970دا له‌ ره‌خنه‌ و تیۆری سینه‌مادا شۆڕشێک هاته‌ ئاراوه‌، ئه‌م شۆڕشه‌ له‌ دنیای گۆڤاره‌ پرۆفشناڵه‌کانه‌وه‌ ده‌ستی پێکرد و دواتر له‌ سه‌ر ده‌قه‌ ژوورناڵیستی و ئاکادیمیکه‌کانی سه‌باره‌ت به‌ سینه‌ما و هه‌روه‌ها له‌ سه‌ر لایه‌نه‌کانی فیلمسازی(لایه‌نه‌ سه‌ره‌کی و لاوه‌کییه‌کان) کاریگه‌ری دانا. کاریگه‌رییه‌کانی ئه‌م شۆڕشه‌ هه‌ر وه‌ک هه‌ر شۆڕشێکی دیکه‌ به‌س تاڕاده‌یه‌ک قه‌ره‌بوو نه‌ده‌کرایه‌وه‌.
به‌ هۆی گه‌شه‌ی توێژینه‌وه‌ سینه‌ماییه‌کان له‌ زانکۆکاندا و هه‌روه‌ها کارلێککردنی توێژینه‌وه‌ ئاکادمیکه‌کان و جیهانی ده‌ره‌وه، روانگه‌ رادیکاڵه‌ نوێیه‌کان‌ گشتی بوون و (له‌ زانکۆکاندا) په‌ره‌یان سه‌ند.
بۆ تێگه‌یشتنی باشتر له‌م شۆڕشه‌ ده‌کرێت ئه‌م شۆڕشه‌ به‌ چه‌ند قۆناغی جیاواز، و هاوکات لێک گرێدراو، دابه‌ش بکرێت.
به‌ جێگیری و سه‌قامگیری هه‌ر قۆناغێک و په‌رپێدانی ده‌ستکه‌وته‌کان یان حاشا کردن له‌ ته‌نگاوی و به‌ربه‌سته‌کان، ده‌رگا به‌ره‌و رێگایه‌یه‌کی نوێ ده‌کرێته‌وه‌، ئه‌گه‌رچی رووداوه‌کان دروست به‌ پێی ریز کردنی خاڵه‌کانی به‌رباسی ئه‌م بابه‌ته‌ نه‌بوون و به‌ پێی کاریگه‌ری لایه‌نگرییه‌کانی دیکه‌، دابه‌شکردنی ئه‌م شۆڕشه‌ به‌ سێ یان چوار قۆناغدا نیشانده‌ری هه‌بوونی لۆژیکێکی تایبه‌ت له‌ چشتێکدایه‌ که‌ له‌و سه‌رده‌مه‌دا وه‌ک کۆمه‌ڵێکی ئاڵۆز له‌ گه‌شه‌ و پێشکه‌وتنه‌کاندا ده‌بینران.
یه‌که‌مین قۆناغ که‌ له‌ سه‌ره‌تای ده‌یه‌ی
1960دا ده‌ست پێده‌کات، بریتی بوو له‌ هه‌ڵسه‌نگاندنی دووباره‌ و گشتی بایه‌خه‌ سینه‌ماییه‌کانی ناسراو و باو، به‌ تایبه‌ت سینه‌مای هالیوود؛ پێداگری له‌ سه‌ر رۆڵی سینه‌ماکارانی به‌رهه‌مهێنه‌ر و به‌ره‌و نوشست بردنی سنووره‌کانی هونه‌ری سینه‌ما.(بۆ خوێندنه‌وه‌ی درێژه‌ی بابه‌ت لێره‌ کرته‌ بکه‌)