‏نمایش پست‌ها با برچسب شانۆنامە. نمایش همه پست‌ها
‏نمایش پست‌ها با برچسب شانۆنامە. نمایش همه پست‌ها

۱۳۹۰/۰۶/۲۱

لۆرکا شانۆنامەنووسی ئەوین و ژن




لۆرکا شانۆنامەنووسی ئەوین و ژن
ئـ : جەمشید بەهرامی

زۆر جار باس لە لۆرکا و لایەنە شێعریەکانی لۆرکا کراوە، بەڵام زۆر کەم باس لە شانۆنامەکان و زمان و کەش و هەوای تایبەتی لۆرکا لە شانۆنامەکانیدا کراوە، لای زۆر کەس لۆرکا وەک شاعیرێک ناسراوە، بەڵام بە دڵنیاییەوە دەتوانم بڵێم لۆرکا بەر لەوەی کە شاعیر بووبێت شانۆنامەنووس بووە، بۆ ئەم بانگەشەیەش جەخت لە سەر زمانی تایبەت، کەش و هەوا و جۆری پێکهاتنی کێشەکان و گرێ شانۆییەکان، تا دەگات بە لووتکەی شانۆنامە لە شانۆنامەکانی لۆرکادا دەکەم.
لۆرکا گرنگایەتیەکی بێ وێنە دەدات بە ژن و پرسی ژن لە شانۆنامەکانیدا و بەردەوام بە خولقاندنی ئاڵۆزیەکان، ئەوین و حەزە سەرکوت‌ کراوەکانی ژنانی کۆمەڵگاکەی بەرجەستە دەکاتەوە، لۆرکا بە بەردەنگ ئیزنی ئەوە نادات کە وچانێکی ئەوتۆ بدات، چرکە چرکە بەردەنگ بەرەوڕووی رووداو و کێشەکان دەکاتەوە کە هۆکاری سەرکی ئەو کێشانەش خودی ژنە، لە "ماڵی بێرنارد ئالبا" چند کچی قەیرە بە دەست بێرنارد ئالبا کە خۆیشی ژنە دەچوسێنەوە، مێرد و دەرباز بوون لەو ماڵە سێحراویە بووتە ئاواتی وەدی نەهاتووی هەرکامە لەو قەیە کچانە؛ لۆرکا لە هەر کامە لە شانۆنامەکانی " یەرما " و " زەماوەندی خوێن " دا بە جۆرێک ئاوڕ لە کێشەکانی ژن دەداتەوە.
ئەگەر لوییز بۆنۆیل، ساڵوادۆر داڵی و فدریکۆ گارسیا لۆرکا ئەو سێ کەسە بوون کە ئێستاش خەڵکی ئیسپانیا شانازی پێوە دەکات، سەرەڕای هەبوونی کێشە لە نێوان لۆرکا و ئەو دووکەسەکەی دیکەدا، بە دڵنیاییەوە دەتوانین بڵێین ئەوانیش شانازیان بە لۆرکاوە دەکرد بەڵام قەد نەیان درکاند، ئەو سێ کەسە بوونە ئوستوورەگەلێک کە بێ گومان دەتوانین بڵێین لە مێژووی هونەردا هەتا هەتایی بوون. داڵی سورریالیزمی لە شێوەکاریدا هێنایە کایەوە و لۆرکا رۆڵێکی نوێی لە شێعر و شانۆنامە نووسیدا گێڕا، بۆنویل بە فیلمی " سەگی ئەندەلۆسی " لە سینەمادا گۆرانگاری پێک هێنا. (بۆ درێژەی بابەت لێرە کرتە بکە)

۱۳۹۰/۰۲/۱۶

هارۆڵد پینتەر، شانۆنامەنووس یان؟



هارۆڵد پینتەر، شانۆنامەنووس یان؟
       و :  جەمشید بەهرامی 

هارۆڵد پینتەر، شانۆنامەنووس، ئەکتەر ،سیاسەتمەدار و چالاکی مافی مرۆڤ،لەو نووسەرانەیە کە مارتین ئیسلین، بەرهەمەکانی بە ئەبزۆرد ناوزەد دەکات بەڵام پینتەر لەو پۆلێنبەندییە هەڵدێت و بێ ئەوەی کە خۆی زانیبێتی کە داهێنەری ژانرێکە بە ناوی " پینتەریسک " یان  " پینتەریسم". پینتەر،چەندین وتاری دژ بە مارگرێت تاچێر، تۆنی بلێر و جۆرج بۆش ئاراستە کردووە، کە زۆرێک خەڵاتی نۆبێلەکەی کە لە ساڵی 2005 دا وەریگرت بەوە گرێ دەدەنەوە.
هارۆڵد پینتەر شانۆنامەنووسێکی خاوەن تایبەتمەندیە کە دەربڕینی پوخت و بە پێزی ئەو، بە وەستان و بێدنگی‌گەلێکی قووڵ و کاریگەر ناسراوە.
بێدەنگی‌گەلێک کە زۆرێک لە دەرهێنەران و ئەکتەرانی تووشی سەخڵەت دەکردو لە هەمان کاتدا بووەتە هۆی گاڵتەکردنی پینتر بەوان. پینتەر دەڵێت : " ئەگەر مانای ئەو بێدەنگیانە نازانن، بیسڕنەوە! " گاڵتەیەک کە زۆرتر،هەست بزوێنە و بۆ بەربەرەکانێیە تاکوو رێنوێنێکی بەکردەوە. لە مەڕ گرنگایەتی و کاریگەری پینتەر لە سەر شانۆ بە تەنیا ئەوە بەسە کە ژانری پینتەریسک بەمە ناوزەد دەکرێت: بە بردەنە سەر تەختی شانۆی یەکەمین شانۆی ئەو،" دیو(Room) لە ساڵی 1960،هەروەها بە سەرجەم بەرهەمەکانی شانۆیی و بەرهەمەکانی دیکەی کە وەهم خولقین و پڕئاڵۆزن پێناسە دەکرێت. (بۆ درێژەی بابەت لێرە کرتە بکە)